Nazim müəllim: Naxçıvanın Strateji Yüksəlişi - Yeni Dövrün Hədəfləri və Böyük Perspektivlər
Azərbaycanın inkişaf siyasətində Naxçıvan Muxtar Respublikası hər zaman xüsusi strateji əhəmiyyət daşıyan bölgələrdən biri olub. Prezident İlham Əliyevin avqustun 11-də Naxçıvana səfəri və Azərbaycan Televiziyasına verdiyi geniş müsahibə isə qədim diyarın qarşıdakı illər üçün inkişaf istiqamətlərini bir daha aydın şəkildə ortaya qoydu. Səsləndirilən fikirlərdən görünür ki, Naxçıvan üçün müəyyən edilən yeni yol xəritəsi yalnız mövcud problemlərin həllinə deyil, uzunmüddətli perspektivdə güclü iqtisadi potensiala malik, müasir infrastrukturlu və regional əhəmiyyətli bir mərkəzin formalaşdırılmasına hesablanıb. Dövlət başçısının Naxçıvana Prezident kimi 17-ci səfəri zamanı keçirilən tədbirlər də bu genişmiqyaslı strategiyanın ayrı-ayrı istiqamətlərini əyani şəkildə nümayiş etdirdi.
Bu gün Naxçıvanla bağlı həyata keçirilən siyasətin mühüm xüsusiyyətlərindən biri inkişafın kompleks xarakter daşımasıdır. Burada bir sahənin deyil, bir-biri ilə bağlı çoxsaylı istiqamətlərin paralel inkişafı qarşıya məqsəd qoyulur. Yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, məşğulluğun artırılması, kənd təsərrüfatının imkanlarının genişləndirilməsi, nəqliyyat sisteminin yenilənməsi, enerji layihələrinin həyata keçirilməsi və sosial infrastrukturun müasirləşdirilməsi eyni böyük strategiyanın tərkib hissələridir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Naxçıvanın sürətli inkişafının davam etdirilməsi, o cümlədən Dövlət Proqramının icrası qarşıdakı dövrün əsas hədəflərindəndir.
İqtisadi canlanmanın əsas dayaqlarından biri yeni sənaye potensialının yaradılmasıdır. Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması bu baxımdan mühüm hadisə hesab edilə bilər. Gələcəkdə burada fəaliyyət göstərəcək müəssisələr yerli istehsal imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və sahibkarlıq mühitinin fəallaşmasına şərait yaradacaq. Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Sənaye Parkının ərazisinə görə Sumqayıt Sənaye Parkından sonra ikinci olduğunu bildirib və burada praktiki işlərin tezliklə başlanacağına əminliyini ifadə edib. Bu layihə Naxçıvanın iqtisadi həyatında dövlət investisiyalarının özəl təşəbbüslərlə tamamlandığı yeni modelin formalaşmasına da təkan verə bilər.
Muxtar respublikanın böyük üstünlüklərindən biri onun zəngin enerji potensialıdır. Xüsusilə Günəş və su enerjisi ehtiyatlarının geniş şəkildə iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsi Naxçıvanın gələcək inkişafında mühüm rol oynayacaq. Artıq yeni Günəş elektrik stansiyalarının tikilməsi, əlavə generasiya imkanlarının yaradılması və enerji infrastrukturunun gücləndirilməsi istiqamətində konkret layihələr həyata keçirilir. Prezident İlham Əliyevin açıqlamalarına əsasən, Naxçıvanda Günəş enerjisinin istehsalı gələcəkdə ən azı 500 meqavat, hətta 1000 meqavat səviyyəsinə qədər yüksələ bilər. Bu perspektiv Naxçıvanı enerji təminatı baxımından daha güclü etməklə yanaşı, onu elektrik enerjisinin ixracında mühüm iştirakçıya çevirmək imkanına malikdir.
Naxçıvanın inkişafında kənd təsərrüfatının da yeni mərhələyə çıxarılması nəzərdə tutulur. Muxtar respublikanın torpaq və iqlim imkanlarından daha səmərəli istifadə olunması üçün suvarma infrastrukturu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yeni artezian quyularının qazılması, müasir suvarma sistemlərinin yaradılması və hazırda suvarılmayan torpaq sahələrinin su ilə təmin edilməsi kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması üçün yeni imkanlar açacaq. Prezident İlham Əliyev kənd təsərrüfatının inkişafına dair Dövlət Proqramında Naxçıvana xüsusi yer ayrıldığını və bu istiqamətdə lazımi vəsaitlərin nəzərdə tutulduğunu bildirib. Belə layihələr rayon və kəndlərdə iqtisadi fəallığın artmasına, yerli istehsalın genişlənməsinə və məşğulluğun gücləndirilməsinə xidmət edəcək.
Digər mühüm istiqamət Naxçıvanın nəqliyyat imkanlarının tamamilə yeni səviyyəyə çatdırılmasıdır. Muxtar respublikanın coğrafi mövqeyi uzun illər müəyyən məhdudiyyətlər yaratsa da, formalaşan yeni regional şərait həmin coğrafiyanı böyük iqtisadi üstünlüyə çevirmək potensialına malikdir. Zəngəzur dəhlizinin reallaşdırılması Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında yeni bağlantının yaradılması ilə yanaşı, daha geniş coğrafiyada tranzit imkanlarının formalaşmasına xidmət edəcək. Prezident İlham Əliyevin açıqlamalarında bu nəqliyyat xəttinin perspektivdə ən azı 15 milyon ton yükdaşıma imkanına malik olması hədəfi xüsusi diqqət çəkir.
Naxçıvanın bu nəqliyyat sistemində iştirakı muxtar respublikanın iqtisadi mövqeyini ciddi şəkildə dəyişə bilər. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərinin yeni bağlantıları burada logistika, xidmət, ticarət və istehsal sektorlarının inkişafına əlavə təkan verəcək. Böyük yük axınının yaranması yeni müəssisələrə, logistika mərkəzlərinə və minlərlə insan üçün müxtəlif məşğulluq imkanlarına ehtiyac yaradacaq. Prezident İlham Əliyev də Naxçıvanın gələcəkdə əvəzolunmaz nəqliyyat mərkəzlərindən birinə çevrilməsinin tam mümkün olduğunu bildirib. Beləliklə, vaxtilə coğrafi baxımdan müəyyən çətinliklər yaradan mövqe gələcəkdə Naxçıvanın ən böyük iqtisadi üstünlüklərindən birinə çevrilə bilər.
Bütün iqtisadi layihələrin davamlı şəkildə həyata keçirilməsi üçün təhlükəsizlik əsas şərtlərdən biridir. Məhz buna görə Naxçıvanın müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi uzun illər dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən olub. Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun müasir hərbi texnika ilə təchiz edilməsi, yeni əməliyyat-komando hərbi hissələrinin yaradılması və döyüş hazırlığının yüksək səviyyədə saxlanılması muxtar respublikanın təhlükəsizliyinin etibarlı təminatına xidmət edir. Prezident İlham Əliyev də Naxçıvanın spesifik coğrafiyasının onun təhlükəsizliyinə daha böyük diqqət göstərilməsini zəruri etdiyini vurğulayıb. Güclü təhlükəsizlik mühiti isə uzunmüddətli investisiya və sosial-iqtisadi inkişaf üçün möhkəm zəmin yaradır.
Yeni mərhələdə insanların gündəlik həyatına birbaşa təsir göstərən layihələr də geniş yer tutur. Naxçıvan şəhərində elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi, şəhərlərarası və rayonlararası nəqliyyatın yenilənməsi, kənd yollarının əsaslı təmiri, yeni yaşayış komplekslərinin və sosial obyektlərin yaradılması bu siyasətin sosial mahiyyətini nümayiş etdirir. Dövlət başçısının açıqladığı plana görə, 217 müasir rayonlararası avtobusun alınması, həmçinin təxminən 420 kilometr müxtəlif kateqoriyalı yolun tikintisi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Bu yol layihələrinin 26 yaşayış məntəqəsində yaşayan təxminən 160 min nəfəri əhatə etməsi planlaşdırılır.
Naxçıvanın inkişaf strategiyasında turizm də mühüm iqtisadi istiqamət kimi ön plana çıxır. Qədim tarixi abidələr, zəngin mədəni irs, təmiz hava, təbiət və özünəməxsus coğrafiya muxtar respublikanın turizm imkanlarını genişləndirir. Bunun üçün müasir mehmanxana və xidmət infrastrukturunun yaradılması, tarixi məkanların qorunması və şəhər mühitinin daha cəlbedici vəziyyətə gətirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın turizm potensialının çox zəngin olduğunu qeyd etməklə yanaşı, şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməlinin qoyulduğunu və onun təxminən 2028-ci ildə hazır olmasının gözlənildiyini bildirib.
İnkişafla yanaşı, Naxçıvanın tarixi simasının qorunması da diqqət mərkəzində saxlanılır. Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni abidələrin konservasiyası və qorunması, Əcəmi Naxçıvaninin irsinin əbədiləşdirilməsi müasir quruculuqla milli-mədəni yaddaş arasında mühüm bağlılıq yaradır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, sosial-iqtisadi inkişaf və enerji təhlükəsizliyi nə qədər vacib olsa da, bütün görülən işlərin təməlində milli kimlik, milli ruh, mədəniyyət, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır. Bu yanaşma Naxçıvanın yenilənərkən öz tarixi simasını və milli xüsusiyyətlərini qorumasına xidmət edir.
Naxçıvanda həyata keçirilən dəyişikliklərin mühüm istiqamətlərindən biri də idarəetmənin müasir tələblərə uyğunlaşdırılmasıdır. Prezidentin xüsusi nümayəndəliyi modelinin tətbiqi, kadr və struktur islahatlarının paralel aparılması dövlət idarəçiliyində çevikliyin və nəticəyönümlülüyün artırılmasına hesablanıb. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda tətbiq edilən yeni idarəetmə təcrübəsinin Naxçıvanda da həyata keçirilməsi müxtəlif dövlət layihələrinin vahid koordinasiya əsasında icrasına imkan yaradır. Prezident İlham Əliyev bu islahatların əsas hədəfinin qədim diyarın daim inkişaf etməsi, insanların təhlükəsiz və firavan şəraitdə yaşaması olduğunu bildirib.
Ən mühüm məqamlardan biri isə Naxçıvanın gələcəyinə artıq ayrıca deyil, Azərbaycanın böyük inkişaf coğrafiyasının tərkib hissəsi kimi baxılmasıdır. Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və Naxçıvan arasında yaranacaq yeni nəqliyyat, enerji və iqtisadi bağlantılar ölkənin bu böyük coğrafiyasını bir-birinə daha sıx bağlayacaq. Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi yanaşmaya əsasən, Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur vahid konsepsiya əsasında inkişaf etdirilməlidir. Bu baxış Naxçıvanın gələcək rolunun miqyasını göstərməklə yanaşı, Azərbaycanın regional inkişaf siyasətində tamamilə yeni imkanların formalaşdığını nümayiş etdirir.
Beləliklə, Naxçıvan qarşısında yeni bir inkişaf üfüqü açılır. Söhbət yalnız yolların çəkilməsindən, müəssisələrin və enerji stansiyalarının tikilməsindən getmir. Məqsəd təhlükəsizliyi təmin edilmiş, güclü iqtisadiyyata, müasir nəqliyyat və sosial infrastruktura, geniş enerji imkanlarına və səmərəli idarəetməyə malik yeni Naxçıvan modelinin formalaşdırılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin səfəri zamanı təqdim edilən layihələr və səsləndirilən strateji mesajlar göstərir ki, qədim diyarın böyük potensialının reallaşdırılması qarşıdakı illərdə Azərbaycanın ümumi inkişaf salnaməsinin mühüm istiqamətlərindən biri olacaq.
Digər Xəbərlər
Xuraman Muradova: Yeni Azərbaycan Partiyasının fəaliyyəti milli maraqlara əsaslanır
Qanunçuluq, İntizam və İslah Prinsiplərinə Söykənən Xidmət – Şakir Qəniyev
Tahir müəllim: Müasir tariximiz möhtəşəm nailiyyətlərlə zəngindir
Tikintinin Təməlindən Başlayan Zəhmət – İlham Müəllim
Uşaqların Sağlam Gələcəyinə Həsr Olunan Həkim Ömrü – Cəmilə Talıbova
